Studimi: Njerëzit po jetojnë më gjatë, por jo më shëndetshëm

Njerëzit po jetojnë më gjatë se kurrë më parë, por një studim i ri global tregon se shumë prej këtyre viteve shtesë kalohen me probleme shëndetësore.

Jetëgjatësia mesatare në botë ka arritur në 73,8 vjet, falë uljes së ndjeshme të sëmundjeve infektive, vdekshmërisë së nënave dhe fëmijëve, si edhe përparimeve në parandalimin dhe trajtimin e sëmundjeve kronike.

Megjithatë, sipas studimit të publikuar në revistën The Lancet Public Health, rritja e jetëgjatësisë nuk është shoqëruar me të njëjtin përmirësim të viteve të jetuara në shëndet të mirë. Studiuesit analizuan të dhëna nga 204 vende dhe territore dhe arritën në përfundimin se sistemet shëndetësore duhet të fokusohen jo vetëm te zgjatja e jetës, por edhe te cilësia e saj.

Në vitin 2023, njerëzit kaluan mesatarisht 14,5% të jetës së tyre në gjendje jo të mirë shëndetësore, duke jetuar më gjatë me sëmundje kronike, paaftësi ose probleme të tjera që nuk janë domosdoshmërisht fatale.

Vendet më të pasura kalojnë më shumë vite me probleme shëndetësore
Studimi zbuloi se vendet ku njerëzit jetojnë më gjatë janë edhe ato ku kalohen më shumë vite me sëmundje dhe paaftësi.

Në vitin 2023: Në vendet me të ardhura të larta, njerëzit kaluan 15,7% të jetës së tyre në shëndet të dobët. Holanda regjistroi rritjen më të madhe të kësaj përqindjeje, nga 13,2% në vitin 1990 në 15,7% në vitin 2023.

Hendeku më i madh mes jetëgjatësisë dhe viteve të jetuara në shëndet të mirë u vu re në SHBA, Australi dhe Kanada. Ndërsa Nauru, Ishujt Solomon dhe Laosi kishin numrin më të vogël të viteve të kaluara në gjendje të dobët shëndetësore.

Çfarë e shkakton këtë hendek?

Sipas autorëve, 57,4% e këtij hendeku lidhet me sëmundje që nuk janë fatale, por që shkaktojnë paaftësi ose ulin cilësinë e jetës. Ndër problemet kryesore janë: çrregullimet muskuloskeletore, si dhimbjet e mesit; çrregullimet e shëndetit mendor;sëmundjet e shqisave, si humbja e dëgjimit e lidhur me moshën; dëmtimet aksidentale. Në vendet me të ardhura më të ulëta, ndikojnë gjithashtu: kequshqyerja; infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes; tuberkulozi; sëmundjet tropikale të neglizhuara.

Ndër faktorët kryesorë të rrezikut përfshihen:

mbipesha;
kequshqyerja e nënave dhe fëmijëve;
pirja e duhanit;
niveli i lartë i sheqerit në gjak;
ndotja e ajrit.

Përdorimi i drogës dhe konsumimi i tepërt i alkoolit rezultuan faktorë të rëndësishëm vetëm në vendet me të ardhura të larta, ndërsa marrëdhëniet seksuale të pambrojtura ishin një faktor kryesor në Afrikën Sub-Sahariane.

Jetë më e gjatë nuk do të thotë domosdoshmërisht jetë më e shëndetshme
Sipas studiuesve, rezultatet tregojnë se përmirësimi i shëndetit në të ardhmen nuk do të vijë vetëm nga zgjatja e jetës, por nga sigurimi që njerëzit të jetojnë më gjatë në gjendje të mirë shëndetësore.

"Progresi duhet të matet jo vetëm me jetëgjatësinë, por edhe me vitet e jetuara në shëndet të mirë," tha drejtuesi i studimit, Christopher Murray, nga Instituti për Matjen dhe Vlerësimin e Shëndetit në Universitetin e Uashingtonit.

Autorët kërkojnë investime më të mëdha në:

parandalimin e sëmundjeve;
rehabilitim;
shërbime të shëndetit mendor;
kujdes afatgjatë për sëmundjet kronike;
teknologji ndihmëse dhe modele të integruara të kujdesit për të moshuarit.
Sipas tyre, këto masa mund të përmirësojnë jo vetëm shëndetin e popullsisë, por edhe të sjellin përfitime të rëndësishme ekonomike dhe sociale.