Një ditë pas festimeve të 28 Nëntorit, Shqipëria përkujton sot 81-vjetorin e çlirimit nga pushtimi nazist, një ngjarje kulmore në historinë e vendit që shënoi fundin e një periudhe të gjatë të dhimbshme për popullin shqiptar.
Atmosfera festive që përfshiu vendin për 113-vjetorin e Pavarësisë vazhdon edhe sot, me aktivitete kulturore, ekspozita, performanca artistike dhe homazhe në memoriale të ndryshme historike. Shumë bashki kanë planifikuar aktivitete të posaçme për të kujtuar rezistencën e popullit shqiptar dhe zhvillimet kyçe të viteve 1943–1944.
Shqipëria hyri në Luftën e Dytë Botërore më 7 prill 1939, me pushtimin e saj nga Italia fashiste. Pas kapitullimit të Italisë në vitin 1943, vendi ra nën kontrollin e ushtrisë gjermane, duke u përballur me një fazë edhe më të ashpër represioni, internimesh, ekzekutimesh dhe operacioneve ndëshkuese kundër forcave partizane.
Gjatë kësaj periudhe, formacionet e Ushtrisë Nacionalçlirimtare u rritën ndjeshëm si në numër ashtu edhe në organizim, duke zhvilluar beteja të rëndësishme në të gjitha rajonet e vendit. Kulmi i rezistencës u arrit në vjeshtën e vitit 1944, kur një seri operacionesh çliruan qytete të mëdha si Beratin, Korçën dhe Elbasanin.
Tirana u çlirua më 17 nëntor 1944, pas 19 ditësh luftimesh të ashpra urbane, ndërsa Shkodra dhe zona veriore u çliruan më 29 nëntor, duke shënuar largimin e fundit të forcave gjermane nga territori shqiptar.
Historianët theksojnë shpesh se Shqipëria ishte ndër vendet e pakta në Evropën Juglindore që arriti të lirohej kryesisht me forcat e veta, falë një lëvizjeje të gjerë antifashiste dhe një rrjeti të konsoliduar të këshillave nacionalçlirimtare.
Ndërkohë, gjatë kësaj periudhe, qindra shqiptarë strehuan hebrenj të ikur nga masakrat naziste, duke bërë që Shqipëria të jetë shteti i vetëm në Evropë që doli nga lufta me më shumë hebrenj të shpëtuar sesa kishte përpara saj.
