Iraku po përballet me një debat të fortë dhe protesta në rritje, pas një projektligji që, mes të tjerash, synon të ulë moshën ligjore të pëlqimit për vajzat nga 18 në 9 vjeç. Nëse miratohet, kjo shihet si një hap i madh prapa për të drejtat e grave dhe të fëmijëve, sepse nuk prek vetëm çështjen e moshës, por edhe një sërë të drejtash themelore që lidhen me martesën, divorcin, kujdestarinë e fëmijëve dhe trashëgiminë.

Sipas kundërshtarëve të nismës, rreziku kryesor është rritja e martesave të hershme, një fenomen që thuhet se tashmë është i përhapur në vend, duke e bërë edhe më të brishtë pozitën e vajzave të mitura. Për shumë aktiviste, ky nuk është thjesht një ndryshim ligjor, por një legalizim i një realiteti dhunues që u heq fëmijëve mbrojtjen që duhet t’u garantojë shteti.

Koordinatorja Raya Faiq, e cila udhëheq një koalicion grupesh kundër ndryshimit të ligjit, e ka shpjeguar frikën me një shembull shumë të drejtpërdrejtë: edhe nëse sot familja e saj e kundërshton martesën e fëmijëve, nesër, nëse vajza e saj martohet dhe bashkëshorti i saj do që edhe mbesa të martohet e mitur, ligji i ri do t’ia lejonte. Dhe ajo nuk do të kishte më fuqi ta ndalonte. Ajo e quan këtë një ligj që normalizon dhunën ndaj fëmijëve.

Projektligji lidhet me një drejtim më të gjerë politik në vend, ku grupe fetare shiite që dominojnë sistemin politik, sipas kritikëve, po përpiqen të kufizojnë të drejtat civile. Në prill, për shembull, u miratuan masa që kriminalizojnë marrëdhëniet homoseksuale me dënime që mund të shkojnë deri në pesëmbëdhjetë vjet burg. Tani synohet të preket edhe ligji për statusin personal, një fushë ku vendosen rregullat që drejtojnë jetën familjare.

Në qendër të debatit është Ligji 188, i miratuar në vitin 1959, i konsideruar dikur një nga ligjet më progresiste në Lindjen e Mesme. Ai vendosi norma të përgjithshme për çështjet familjare, pavarësisht sektit fetar. Ka pasur përpjekje të mëparshme për ta ndryshuar, por ato dështuan në vitin 2014 dhe në vitin 2017. Këtë herë, megjithatë, nisma thuhet se ka një mbështetje më të madhe parlamentare dhe procesi i ndryshimeve po shkon drejt mbylljes.

Organizata ndërkombëtare për të drejtat e njeriut kanë ngritur alarmin për pasojat. Një nga paralajmërimet kryesore është se ndryshimi i ligjit mund t’u japë këshillave fetare, si të sunnive ashtu edhe të shiive, autoritet të hartojnë brenda gjashtë muajve rregullat e tyre të statusit personal sipas interpretimit të sheriatit. Kjo, sipas kritikëve, do të kërcënonte në mënyrë direkte barazinë para ligjit dhe mbrojtjen që kanë sot gratë dhe vajzat.

Një tjetër element i diskutueshëm është ideja që qytetarët myslimanë të mund të zgjedhin mes ligjit aktual, kryesisht laik, dhe ligjit fetar, sipas sektit. Por në rast mosmarrëveshjesh në çift, thuhet se vendimi i burrit do të kishte përparësi. Për kundërshtarët, kjo do të thotë humbje e shumë mekanizmave mbrojtës për gratë dhe dobësim i parimit të barazisë juridike.

Në thelb, polemika nuk është vetëm për një numër, por për një filozofi të tërë ligjore: a do të mbetet statusi personal një çështje e rregulluar nga një kornizë e përbashkët shtetërore, apo do të copëtohet në rregulla të ndryshme fetare që, sipas kritikëve, mund ta bëjnë edhe më të vështirë jetën e grave, sidomos në divorc, kujdestari dhe trashëgimi. Dhe ndërsa ligji debatohet në institucione, rruga po flet me protesta, sepse shumëkush e sheh këtë si një vijë të kuqe që nuk duhet kaluar.