UNESCO ka prezantuar një projekt që synon të mbrojë shkrimin e dorës, një aftësi që po vihet gjithnjë e më shumë në rrezik nga përdorimi masiv i tastierave dhe ekraneve me prekje. Në një realitet ku komunikimi, shkollimi dhe puna po kalojnë me shpejtësi në formatet dixhitale, shkrimi tradicional me dorë po tërhiqet gradualisht nga përditshmëria, duke humbur jo vetëm rolin e tij praktik, por edhe vlerën kulturore e edukative.
Sipas qasjes së projektit, shkrimi i dorës nuk shihet thjesht si një zakon i vjetër që po zëvendësohet nga teknologjia, por si një tipar themelor i zhvillimit njerëzor. Për shumë kohë, ai ka qenë një nga format më të drejtpërdrejta të të menduarit të strukturuar, të të nxënit dhe të transmetimit të dijes. Megjithatë, edhe përpara se shkrimi dixhital të bëhej standard, mësimdhënia e bukurshkrimit kishte nisur të humbiste peshë në sistemet arsimore, duke u trajtuar shpesh si diçka dytësore.
Nisma e UNESCO s ngre alarmin se kjo tërheqje nuk është vetëm një varfërim kulturor. Ajo lidhet edhe me pasoja konkrete në zhvillimin e fëmijëve. Studime shkencore dhe pedagogjike kanë theksuar se mospraktikimi i shkrimit të dorës mund të dëmtojë zhvillimin e aftësive njohëse, sepse procesi i të shkruarit me dorë kërkon koordinim të imët psikomotor dhe përfshin një bashkërendim të natyrshëm mes leximit dhe shkrimit.
Ndryshe nga shkrimi në tastierë, ku lëvizja është e përsëritur dhe e standardizuar, shkrimi me dorë aktivizon aftësi të imëta motorike, ndihmon në konsolidimin e formës së shkronjave, rrit ndërgjegjësimin hapësinor dhe e bën më të plotë lidhjen mes asaj që mendohet dhe asaj që shënohet. Në këtë këndvështrim, përdorimi i kufizuar i shkrimit me dorë është lidhur edhe me vështirësi specifike të të nxënit, si disgrafia, disleksia dhe diskalkulia, ndërsa ekspertët paralajmërojnë se varësia e hershme nga mjetet dixhitale mund të dobësojë përqendrimin, kujtesën dhe aftësinë për të strukturuar mendimin.
Projekti i UNESCO s ka një shtrirje të gjerë dhe synon të prekë njëkohësisht dimensionin kulturor, arsimor dhe ekonomik. Në qendër të tij qëndron rikthimi i shkrimit me dorë në proceset edukative, parandalimi i braktisjes së tij përmes praktikës së rregullt, sidomos në fazat kritike të zhvillimit të fëmijëve, si edhe nxitja e përdorimit të tij gjatë gjithë jetës.
Një komponent i rëndësishëm i kësaj nisme lidhet edhe me vlerësimin e trashëgimisë dokumentare të shkruar me dorë. Dorëshkrimet, shënimet, ditarët, dokumentet historike dhe arkivat e shkruara përfaqësojnë një pasuri të paçmueshme jo vetëm për historinë, por edhe për kulturën dhe artin, sepse mbajnë gjurmën e kohës, të gjuhës dhe të identitetit të një shoqërie.
Në thelb, UNESCO e trajton shkrimin e dorës si një element kyç të identitetit njerëzor, të të nxënit dhe të transmetimit të dijes ndër breza. Në një epokë të dominuar nga teknologjia, kjo nismë synon të riafirmojë se mbrojtja e shkrimit me dorë është thelbësore jo vetëm për ruajtjen e trashëgimisë kulturore, por edhe për cilësinë e arsimit dhe zhvillimin kognitiv të brezave të ardhshëm.
