Pensionet shtetërore si pjesë e shpenzimeve të jetesës ndryshojnë shumë në Europë. Në Europën Veriore dhe Perëndimore, pensionet shpesh arrijnë ose tejkalojnë shpenzimet bazë, ndërsa në Europën Lindore dhe Ballkan ato shpesh nuk mjaftojnë për t’i mbuluar. A janë pensionet shtetërore të mjaftueshme për të përballuar shpenzimet e jetesës në Europë?

Në 20 nga 39 vendet europiane, ato nuk janë të mjaftueshme, sipas një hulumtimi të firmës së pagave dhe HR Moorepay. Shpenzimet e jetesës nuk përfshijnë qiranë. Nëse përfshihej qiraja, ky numër do të rritej ndjeshëm.

Sa e madhe është pjesa e shpenzimeve të jetesës që mbulohet nga pensionet shtetërore, duke përjashtuar qiranë, deri në fund të vitit 2025?

Në 39 vendet europiane, duke përfshirë vendet anëtare të BE-së, vendet kandidate, vendet e EFTA-s dhe MB-në, pensionet si pjesë e shpenzimeve të jetesës variojnë nga 22% në Gjeorgji deri në 225% në Luksemburg. Kjo reflekton shpenzimet e jetesës për një person të vetëm dhe një pension në fund të tetorit 2025. Ndërsa Moorepay mbledh të dhëna mbi pensionet mesatare, të dhënat për shpenzimet e jetesës vijnë nga Numbeo dhe përfaqësojnë mesataren kombëtare. Situata mund të ndryshojë në varësi të qytetit.

Për shembull, në Luksemburg, pensioni mesatar shtetëror është €28,790, ndërsa shpenzimet e jetesës janë €12,791. Kjo lë një tepricë prej €15,989. Kjo do të thotë se pensioni shtetëror është më shumë se dy herë shpenzimet e jetesës.

Pensionet janë gjithashtu më shumë se dyfish i shpenzimeve të jetesës në Itali (210%) dhe Finlandë (208%). Spanja (199%) dhe Danimarka (189%) janë gjithashtu afër këtij niveli.

Pensionet si pjesë e shpenzimeve të jetesës janë midis 150% dhe 180% në disa vende të tjera, që është ende relativisht e lartë. Këto vende janë Islanda (179%), Norvegjia (178%), Gjermania (176%), Belgjika (170%), Austria (165%), Franca (160%), Holanda (159%) dhe Suedia (158%). Gjashtë vende bien midis 100% dhe 150%. Pensionet shtetërore janë ende të mjaftueshme për të mbuluar shpenzimet e jetesës për një person të vetëm, duke përjashtuar qiranë, por teprica është e kufizuar. Këto janë: Zvicra (131%), Irlanda (126%), Mbretëria e Bashkuar (120%), Polonia (112%), Çekia (108%) dhe Greqia (103%).

Shqipëria në fund të listës

Në disa raste, ato mbulojnë ende mbi 80% të shpenzimeve të jetesës. Këto përfshijnë Slloveninë (95%), Sllovakinë (94%), Estoninë (91%), Portugalinë (90%), Malin e Zi (89%), Lituaninë (85%), Kroacinë (82%) dhe Hungarinë (81%). Megjithatë, situata nuk është e mirë në shumë vende, duke rënë nën 65% në disa raste.

Në këtë grup, Shqipëria renditet në fund të listës me pensionet që mbulojnë vetëm 29% të shpenzimeve të jetesës për një person të vetëm, duke lënë në vend të fundit vetëm Gjeorgjinë (22%). Kjo tregon një situatë sfiduese për të moshuarit shqiptarë, të cilët shpesh varen nga mbështetja familjare për të përballuar nevojat bazë.

Noel Whiteside, profesor vizitor në Universitetin e Oksfordit, deklaroi se disa vende të BE-së janë thjesht më të varfra se të tjerat dhe kërkojnë që familjet të subvencionojnë të ardhurat e pensioneve të të moshuarve dhe të ndihmojnë financiarisht.

Hendeku rajonal: Veri/Perëndim vs Lindje e Europës

Ekzistojnë trende të qarta gjeografike. Në Europën Veriore dhe Perëndimore, përfshirë vendet nordike, pensionet shpesh mbulojnë ose tejkalojnë shpenzimet bazë të jetesës. Në Europën Qendrore, pensionet ofrojnë mbulim të moderuar. Në Europën Lindore dhe Ballkan, pensionet zakonisht mbulojnë vetëm një pjesë të këtyre shpenzimeve.

BM