Bisedat me ChatGPT për ankthin, ndarjet në çift apo problemet personale po bëhen gjithnjë e më të zakonshme, veçanërisht mes të rinjve. Ajo që pak vite më parë shihej si një kuriozitet teknologjik, sot është shndërruar në një nga përdorimet kryesore të inteligjencës artificiale gjeneruese.

Të dhënat e mbështesin këtë prirje. Sipas një raporti të Harvard Business Review, përdorimi më i shpeshtë i inteligjencës artificiale gjeneruese është për mbështetje emocionale ose shoqëri, duke lënë pas edhe përdorime si organizimi i jetës personale, kërkimi i kuptimit të jetës apo krijimi i zakoneve të shëndetshme.

Në të njëjtën kohë, një studim i vitit 2025 në Spanjë zbuloi se 9 në 10 të rinj nga mosha 16 deri në 19 vjeç përdorin teknologjinë për të kërkuar informacion mbi shëndetin, ndërsa gati 25% e spanjollëve i drejtohen fillimisht mjeteve dixhitale për vetëdiagnostikim. Në Meksikë, 71% e të anketuarve thanë se përdorin mjete të inteligjencës artificiale për çështje që lidhen me shëndetin mendor.

Ky fenomen po zhvillohet në një kohë kur problemet e shëndetit mendor janë në rritje. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), më shumë se 1 miliard njerëz në mbarë botën jetojnë me një çrregullim ose problem që ndikon në mirëqenien e tyre psikologjike.

Pse njerëzit po i tregojnë ChatGPT-së problemet e tyre?

Psikologia meksikane María Fernanda Cruz Urquiza thotë se gjithnjë e më shumë njerëz i drejtohen ChatGPT-së përpara se të marrin vendime të rëndësishme, sidomos kur bëhet fjalë për konflikte në marrëdhënie ose ndarje.

Sipas saj, inteligjenca artificiale ofron diçka që shumë njerëzve u mungon: është gjithmonë e disponueshme. "ChatGPT e vlerëson dhe e pranon gjithmonë atë që i thotë përdoruesi, dhe kjo ndjesi e vazhdueshme e pranimit është shumë tërheqëse për pacientët," shpjegon ajo.
Një tjetër avantazh është se njerëzit mund të shprehen pa frikën se do të gjykohen dhe marrin një përgjigje të menjëhershme, gjë që është veçanërisht tërheqëse për ata që vuajnë nga ankthi.

Edhe psikoterapistja Cecilia Paredes Aldama vëren se pacientët e saj e përdorin ChatGPT-n për të hartuar mesazhe, për të komunikuar më qartë ose për t'u përgatitur për biseda të vështira.

"Është një mjet i dobishëm, sidomos për njerëzit që nuk duan t'ua tregojnë problemet e tyre të tjerëve." Mund të ndihmojë, por nuk zëvendëson terapinë
Të dyja ekspertet pranojnë se ChatGPT mund të jetë i dobishëm në disa situata.

Ai mund të ndihmojë në: organizimin e mendimeve; vendosjen e prioriteteve;
uljen e përkohshme të ankthit; sugjerimin e mënyrave për të vendosur kufij në punë ose në marrëdhënie.

Megjithatë, ato theksojnë se kjo ndihmë mbetet sipërfaqësore. "Inteligjenca artificiale mund ta zbusë ankthin, por nuk e eliminon shkakun e tij," thotë Paredes.
Nga ana tjetër, Cruz Urquiza beson se ChatGPT mund të shërbejë si një burim i parë ndihme për njerëzit që nuk kanë mundësi ekonomike të ndjekin terapi psikologjike.

Një nga shqetësimet më të mëdha të psikologeve është se ChatGPT ka tendencën të jetë tepër mirëkuptues dhe mbështetës.

Sipas Paredes, terapia e vërtetë sfidon mënyrën se si mendon pacienti, ndërsa inteligjenca artificiale shpesh priret të konfirmojë këndvështrimin e përdoruesit.

"Nëse mësoheni të konsultoheni gjithmonë me inteligjencën artificiale dhe ajo ju thotë vazhdimisht se keni të drejtë, mund të krijoni një perceptim të shtrembëruar për jetën tuaj." Edhe Cruz Urquiza ndan të njëjtin shqetësim. "Rreziku kryesor që kam vërejtur është se ChatGPT është tepër empatik. Kjo mund të sjellë lehtësim të menjëhershëm, por nuk krijon ndryshim të qëndrueshëm terapeutik."

Lidhja njerëzore mbetet e pazëvendësueshme

Pavarësisht përparimeve të inteligjencës artificiale, të dyja specialistet bien dakord se ekziston një element që asnjë algoritëm nuk mund ta zëvendësojë: marrëdhënia mes terapistit dhe pacientit.