Një nga përvojat më të vështira në marrëdhëniet familjare dhe shoqërore është kur njerëzit që presim të na mbështesin nuk arrijnë të gëzohen për arritjet tona. Fillimi i një pune të re, diplomimi, ose një ndryshim pozitiv në jetën personale mund të priten me indiferencë ose me kritika në vend të mbështetjes.
Psikologët e shpjegojnë këtë fenomen si pjesë e një procesi natyror ku njerëzit e vlerësojnë veten duke u krahasuar me të tjerët. Kur dikush i afërt arrin sukses, kjo mund të shkaktojë ndjenja të pakëndshme si pasiguri, zili ose ndjesi inferiore. Sidomos në familje, ku njerëzit kanë histori dhe role të ngjashme, këto krahasime bëhen edhe më të forta.
Në shumë raste, familjet krijojnë role të caktuara për secilin anëtar si “ai që ka nevojë për ndihmë”, “i përgjegjshmi” apo “ai që nuk pritet të ndryshojë shumë”. Kur dikush fillon të rritet, të ketë sukses ose të ndryshojë rolin e tij, kjo mund të prishë ekuilibrin e familjes dhe të sjellë rezistencë nga të tjerët.
Pse ndodh kjo?
Shpesh nuk është e qëllimshme. Njerëzit mund të të duan, por njëkohësisht të ndihen të parehatshëm me suksesin tënd, sepse ai ua kujton atyre gjërat që nuk kanë arritur vetë. Si rezultat, ata mund të minimizojnë arritjet me komente si: “Çdokush mund ta bënte këtë”, “ke pasur thjesht fat”, “nuk është ndonjë gjë e madhe”.
Efekti tek personi që e përjeton
Kur arritjet ose ndjenjat e dikujt injorohen vazhdimisht, ndodh invalidim emocional. Kjo do të thotë që personi fillon të ndiejë se përvojat e tij nuk janë të vlefshme ose të rëndësishme. Me kalimin e kohës, kjo mund të ulë vetëvlerësimin, të rrisë stresin emocional dhe të krijojë ndjesi vetmie.
Shpesh njerëzit përpiqen të shpjegojnë më shumë, të justifikojnë veten dhe të kërkojnë miratim, por problemi nuk zgjidhet gjithmonë me më shumë shpjegim. Disa persona nuk ndryshojnë mendim sepse kanë krijuar tashmë një perceptim të caktuar për ty.
Rëndësia e vendosjes së kufijve
Sipas psikologëve, vendosja e kufijve është shumë e rëndësishme. Kufijtë nuk janë distancim nga njerëzit, por një mënyrë për të mbrojtur shëndetin emocional. Ndonjëherë, distanca nga njerëzit që vazhdimisht minimizojnë arritjet ose dhimbjen tuaj ndihmon në rikthimin e ekuilibrit psikologjik.
Një nga mësimet më të rëndësishme është se jo çdo arritje ka nevojë për miratim dhe jo çdo person do të jetë në gjendje të festojë suksesin tënd. Njerëzit që të duan vërtet nuk ndihen të kërcënuar nga arritjet e tua, ata festojnë për atë. Por kur kjo nuk ndodh, ndonjëherë zgjidhja më e mirë është të mos luftosh për miratim të vazhdueshëm, por të vazhdosh të rritesh edhe pa aprovimin e të tjerëve.
