Çmimet e mallrave dhe shërbimeve ndryshojnë ndjeshëm në të gjithë Europën. Sipas të dhënave të reja të Eurostat, i njëjti shportë produktesh mund të kushtojë deri në katër herë më shumë në një vend sesa në një tjetër.
Për të bërë krahasime të drejta, Eurostat përdor të ashtuquajturit “indekse të nivelit të çmimeve”, të cilat matin koston e mallrave dhe shërbimeve në secilin vend krahasuar me mesataren e Bashkimit Europian. Nëse mesatarisht në BE një shportë mallrash kushton 100 euro, indeksi tregon sa do të kushtonte ajo në secilin shtet.
Analiza bazohet në më shumë se 2,000 mallra dhe shërbime dhe përdor treguesin e Konsumit Individual Faktik (AIC), i cili përfshin jo vetëm shpenzimet e familjeve, por edhe shërbime të financuara nga shteti si shëndetësia dhe arsimi.
Vendet më të shtrenjta dhe më të lira
Brenda BE-së, vendi më i shtrenjtë është Luksemburg, ndërsa më i liri është Romania. Çmimet në Luksemburg janë rreth 2.5 herë më të larta se në Rumani.
Kur në krahasim përfshihen edhe vendet kandidate dhe ato të Shoqatës Europiane të Tregtisë së Lirë (EFTA), vendi më i shtrenjtë bëhet Islanda, ndërsa më i liri Maqedonia e Veriut. Në këtë rast, diferenca arrin në 3.7 herë.
Në përgjithësi, Europa Veriore dhe Perëndimore kanë çmimet më të larta, ndërsa Europa Qendrore dhe Lindore mbetet më e përballueshme.
Ku renditen vendet europiane?
Islanda ka çmime 83.7% më të larta se mesatarja e BE-së, ndërsa Switzerland 81% më të larta.
Pas tyre vijnë: Danimarka (+40.2%), Irelanda (+39.6%), Norvegjia (+38.4%), Suedia (+28.4%), Finlanda (+26.1%).
Në anën tjetër të renditjes, një shportë që kushton 100 euro mesatarisht në BE do të kushtonte: 49.7 euro në Maqedoninë e Veriut, 52.2 euro në Turqi, 55.7 euro në Bosnjë dhe Hercegovina, 58.9 euro në Rumani, 60 euro në Bullgari.
Edhe Shqipëria renditet ndër vendet më të lira, me një indeks prej 65.7, që do të thotë se çmimet janë rreth 34% më të ulëta se mesatarja e Bashkimit Europian.
Po ekonomitë më të mëdha?
Ndër katër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Germania është më e shtrenjta, me çmime 9.1% mbi mesataren europiane. Ndërsa Spanja është 8.9% më e lirë se mesatarja. Franca qëndron pak mbi mesataren, ndërsa Italia pak poshtë saj.
Pse ndryshojnë kaq shumë çmimet?
Sipas ekspertëve, arsyeja kryesore janë pagat dhe produktiviteti. Në vendet ku punonjësit prodhojnë më shumë vlerë, ata paguhen më mirë dhe kjo reflektohet në çmimet e mallrave dhe shërbimeve.
Përveç pagave, ndikojnë edhe faktorë të tjerë si distanca, kostot e transportit, rregulloret, taksat dhe TVSH-ja. Kjo bën që i njëjti produkt të mos ketë të njëjtin çmim në të gjitha vendet.
Ekspertët theksojnë se çmimet nuk duhen parë të ndara nga të ardhurat. Një vend mund të duket i shtrenjtë, por nëse pagat janë të larta, fuqia blerëse e qytetarëve mund të jetë më e madhe. Për këtë arsye, standardi i jetesës matet më saktë duke krahasuar çmimet me të ardhurat dhe jo vetëm me koston e produkteve.
