Optimizmi realist mund të ndikojë në aftësinë tonë për t’u rikuperuar dhe për t’u zhvilluar pas fatkeqësive. Rritja personale pas një periudhe të vështirë nuk është thjesht një ide optimiste për shumë njerëz, ajo mund të jetë një realitet.

Psikologët thonë se përballimi i sfidave mund të çojë jo vetëm në rikuperim, por edhe në zhvillim personal, duke ndryshuar mënyrën se si e shohim jetën dhe veten.

Çfarë është rezilienca?

Rezilienca është aftësia për t’u rimëkëmbur pas situatave të vështira. Ajo na ndihmon të përballojmë frikën, të menaxhojmë emocionet, të zgjidhim problemet dhe të përshtatemi me ndryshimet. Personat me reziliencë të lartë arrijnë të vazhdojnë përpara edhe pas humbjeve apo traumave të mëdha.

Shpresa mund të ndryshojë gjithçka

Autorja e artikullit ndan historinë e stërgjyshes së saj, e cila, pasi humbi bashkëshortin gjatë masakrave në Kinë në fillim të shekullit XX, u detyrua të jetonte si konkubinë. Megjithatë, një mundësi e vogël kujdesi për një lopë dhe mbajtja e parave që fitonte nga shitja e qumështit i dha asaj shpresë. Me kalimin e kohës, ajo arriti të blinte lirinë e saj. Kjo histori tregon se edhe në rrethanat më të vështira, shpresa dhe një mundësi e vogël mund të bëhen pikënisja e një jete të re.

Studiuesja Emmy Werner, e cila ndoqi për dekada jetën e fëmijëve në ishullin Kauai të Havait, zbuloi se shumë prej atyre që u rritën në kushte tepër të vështira u bënë të rritur të suksesshëm dhe të kujdesshëm. Faktori më i rëndësishëm ishte prania e të paktën një të rrituri të dashur dhe mbështetës, si një mësues, i afërm ose kujdestar.

Rritja pas traumës

Psikologët Richard Tedeschi dhe Lawrence Calhoun e quajnë këtë fenomen "rritje pas traumës". Sipas tyre, disa njerëz që përballen me sëmundje të rënda, humbje ose katastrofa dalin prej tyre me një vlerësim më të madh për jetën, më shumë mirënjohje, dhembshuri dhe mençuri.

Megjithatë, jo të gjithë studiuesit bien dakord. Psikologu Anthony Mancini argumenton se njerëzit mund të besojnë se janë bërë më të fortë pas traumës, por kjo ndjenjë nuk do të thotë domosdoshmërisht se kanë ndryshuar realisht. Ai thekson se perceptimi i rritjes dhe rritja e vërtetë mund të jenë dy gjëra të ndryshme.

Një studim i publikuar në vitin 2009 në revistën Psychological Science tregoi se njerëzit që raportojnë se janë rritur pas traumës nuk kanë domosdoshmërisht më pak vuajtje psikologjike. Ndërsa ata që kanë shfaqur ndryshime reale shpesh përjetojnë më pak shqetësim emocional.

Si të kultivojmë reziliencën?

Ekspertët sugjerojnë se mënyra si interpretojmë ngjarjet ka rëndësi. Një teknikë e përdorur në terapinë njohëse-sjellore quhet rivlerësim njohës (cognitive reappraisal), që nënkupton ndryshimin e këndvështrimit ndaj një situate.

Për shembull: Në vend që të mendoni: "Gabova dhe dështova", mund të thoni: "Ky ishte një mësim që do të më ndihmojë të veproj më mirë herën tjetër." Ose: "Në fillim nuk më pëlqente lagjja ku u shpërngula, por sot kam krijuar miq dhe ndihem si në shtëpi."

Ky lloj mendimi nuk mohon vështirësitë, por ndihmon që ato të shihen si mundësi për të mësuar dhe për t'u forcuar. Në fund, ekspertët theksojnë se trauma nuk garanton automatikisht zhvillim personal. Megjithatë, me mbështetje, aftësi për t’u përshtatur dhe një dozë optimizmi realist, shumë njerëz arrijnë jo vetëm të rikuperohen, por edhe të ndërtojnë një jetë më të pasur në kuptim dhe vlerë.